Februari: lammeren
Het voorjaar begint pas echt als de lammetjes dartelen in de wei. Toch gaat daar een intensieve tijd aan vooraf in de schapenstal. Met name de maand februari is het hoogtij in het leven van een schapenhouder.
JAARROND
Seizoensgebonden natuurwaarnemingen per maand
Juni | Woekerende weelde
Na een paar regenachtige dagen herken ik mijn eigen tuin niet meer. In plaats van te genieten van mijn snel groeiende sla en worteltjes, valt mijn oog op de fijne geelgroene blaadjes van kamille tussen de rijen. Een enkele distel laat zich zien en vanaf het slootje rukt de winde op. Hardnekkige sprieten komen tevoorschijn van … Lees meer
Juni: Sint Jan
24 juni – de dag van Sint Jan – is nog altijd een datum die betekenis heeft in de land- en tuinbouw.
Juni: hengelen
Slechts 17% van de leden van Natuurmonumenten steunt een verbod op sportvisserij in natuurgebieden; 65% blijkt voorstander van (beperkt) toestaan of diervriendelijke vormen daarvan (Enquête Natuurmonumenten, 2014) . Maar wat drijft de visser zelf? Hetzelfde spel en dezelfde knikkers als 30 jaar geleden? Niet alleen de sportvisser, ook de hobby-tuinder ontkomt deze maand niet aan een … Lees meer
Maart: boomfeestdag
De ‘Nationale Boomfeestdag’ vindt vanaf 2023 plaats op de derde woensdag van november. Tot dan is dat – vanaf de jaren vijftig – jaarlijks de derde woensdag van maart geweest. De Stichting Nationale Boomfeestdag heeft besloten tot deze datumwijziging door de toenemende droge periodes in het Nederlandse voorjaar.
Maart: zaaiklaar
Voor hobbytuinders is dit de tijd om de tuin klaar te maken voor het plantseizoen.
Maart | Passie
De tijd tussen carnaval en Pasen noemen we niet zonder reden de lijdenstijd. Zonder enig religieus besef zien veel planten en dieren zich in het vroege voorjaar genoodzaakt om te vasten. Voor egels, vossen en andere vleeseters is er vrijwel niets te eten. De wintervoorraad en zelfs het eigen vet is op, afzien dus. Voor … Lees meer
September | Geduld
“Als het graan gezien heeft waar het vandaan komt, mag het eraf”, zegt de boer lachend. Hier heeft hij wekenlang op gewacht. Na een aantal mooie zomerse dagen wil hij het zeker weten en breekt hij een van de neergebogen aren af. Hij wrijft deze stuk op zn hand en blaast het kaf weg tussen … Lees meer
September: bosbeheer
In de jaren 90 (de tijd van de Jonas-column) zijn de acties van Kritisch Bosbeheer – van 20 jaar daarvoor – tot dagelijkse praktijk geworden: bosbeheer eind 20ste eeuw is streven naar een gezond bos, dat zichzelf in stand kan houden. Nu, ruim twintig jaar in de 21ste eeuw, is dat weer achterhaald: Staatsbosbeheer levert … Lees meer
September: darrenslacht
De meest dramatische fase in het jaarlijkse ritme van het bijen houden. Het herinnert ons er weer aan dat in de bijenwereld het volk meer telt dan het individu…
September: draken
Zouden draken zomaar verzinsels zijn om kinderen bang te maken of bestaan ze echt? De varaan komt wel heel dicht in de buurt, de mensen eromheen doen de rest… en we verzinnen de aartsengel Michael om de mensen moed in te spreken. Of bestaat die ook echt?
Februari | Jezelf zijn
Dieren doen zich soms anders voor dan ze zijn. Maar ook bij mensen kun je niet altijd afgaan op de manier waarop ze zich kleden of op hun facebook-profiel: we laten ons nu eenmaal zien, zoals we graag gezien willen worden. Veel dieren hebben met hun uiterlijke verschijning de bedoeling om niet op te vallen. … Lees meer
December | Duurzame kerst
Hoewel mijn kerstboom het dit jaar niet heeft gered in de tuin, ga ik weer op zoek naar een boom met kluit. Zo voel ik me wat minder medeplichtig aan al die vroegtijdig gekapte en gekruisigde boompjes. Bij het optuigen van de boom laat ik ook liever de piek in de doos, zodat ik de … Lees meer
November | Opoffering
Eind oktober is de wintertijd weer ingegaan, en dat is even wennen. Toch bereiden dieren zich al langer voor op de wintertijd, terwijl mensen zich nauwelijks aanpassen aan deze sobere periode. Kan de natuur ons nog wat leren? Laten we het maar toegeven: de zomer is allang voorbij. Toch laten we ons ieder jaar weer … Lees meer
Oktober | Dierendag
Vier oktober dierendag, tijd voor verwennerij. Maar waarmee maakt u een dier nu echt gelukkig? De kunst van het omgaan met dieren gaat soms meer over zelfopvoeding dan over het onder controle krijgen van je trouwe viervoeter… Een week na mijn eerste grondige ervaring met paardrijden, voel ik m’n kuiten nog steeds. Een evenwichtsoefening van afwisselend … Lees meer
Strijdtoneel
Oorlogje spelen is van alle tijden en helaas van alle leeftijden. Maar in de natuur gaat het er niet altijd vreedzaam aan toe: de natuur als educatief voorbeeld. ‘Pang, pang!’, ‘Pieuw!’, afgewisseld door een aanhoudend ‘Ratatata…!’, verbreken de stilte van het bos. Kinderen, als jonge honden uitgelaten in de vrije natuur, herkennen in elke losliggende … Lees meer
Juli | Zonder wortels
Waar komt toch die onbedwingbare neiging vandaan om op reis te gaan zodra de school of het werk dat toelaat? In het verhaal van De Kleine Prins* is er een bloem die het antwoord weet: ‘Mensen hebben geen wortels, dat is erg lastig voor ze…’. Nu hebben planten makkelijk praten, die zijn boven de grond … Lees meer
Mei | Bevrijding
“Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu” (Alle vogels zijn aan hun nest begonnen, behalve ik en jij). Deze ontroerende woorden vertrouwde een middeleeuwse monnik toe aan het perkament. Zonder het zelf te weten staat hij hiermee al eeuwenlang aan het begin van de Nederlandse literatuur. Toch is het meer dan een pennenprobeersel. … Lees meer
April | Oud en nieuw
“Kijk, ze hebben de broek aan!”, zegt de imker wanneer we behoedzaam op zijn bijenkasten toelopen. Hij wijst me op de felgekleurde stuifmeelklompjes aan de achterste pootjes van de bijen die voor onze ogen landen op de vliegplank bij de ingang van de kast. Stuifmeel is onmisbaar als voeding voor de snel groeiende bijenlarven. Hoe … Lees meer
Naar Vakantie
Laten we het maar toegeven: ons reisgedrag en hoe we op vakantie gaan is in sterke mate bepaald door de brandstofprijzen, meer dan door welk klimaatverdrag ook. In deze column uit 2014 overheersen bij mij nog nobele motieven om met de kinderen in eigen land te blijven. Overigens spelen de hier beschreven vakanties zich in … Lees meer
November: heiligen te paard
11 November Maarten en 6 december Nicolaas, de heiligen van de herfsttijd zijn vaak afgebeeld te paard. Dit edele dier versterkt de tegenstelling tussen de heilige en het aardse dat vertegenwoordigd wordt door een arme bedelaar en een inmiddels omstreden zwarte Piet. Het is ook de tijd waarop zowel planten als dieren zich voorbereiden op … Lees meer
Augustus: oogsttijd
In het zuiden begint de tarweoogst een paar weken eerder dan in ons land. Als vakantieganger kun je dus vanaf de camping toekijken hoe de Franse boeren hun tarwe binnenhalen: “… het geeft veel voldoening als de machine zich met wijd opengesperde bek een weg baant door het goudgele glooiende terrein.” De vakantie beleeft iedereen … Lees meer
Januari: de maretak
Altijd groen, bolvormig, los van de aarde. De maretak is een uitzonderlijke verschijning in de plantenwereld. Bron van mythen en geneeskracht. De maretak verschijnt als een zichzelf herhalende kiemplant, en dat naar alle kanten, wat resulteert in een bolvorm. Onmisbaar ingrediënt in de toverdrank van Asterix, medicinaal gebruikt, zowel in de homeopathische als in de allopathische … Lees meer
Eerste kievitsei
Sinds de jaren 90 is de kievitenpopulatie gehalveerd. Terecht is het traditionele rapen van het eerste kievitsei aan banden gelegd, ook in Friesland. Sinds 2015 blijven de eieren in het nest. De intensivering van de landbouw blijft de hoofdschuldige en daar moet het herstel van de weidevogelstand aangepakt worden. Een genuanceerde kijk zoals in deze … Lees meer
Oktober: herfstbladeren
Hoe kun je verbonden zijn met de natuur als diezelfde natuur een bron van overlast is geworden? Apparatuur als de bladblazer lijkt erop gericht om de afstand tot de natuur zo groot mogelijk te maken. Hoe groter je afkeer van bladeren, hoe langer je het volhoudt.