In Polen groeit het areaal biologische landbouw gestaag. Dat geldt echter niet voor de consumptie. RWS Marinka, een CSA-tuinderij* met een vaste klantenkring in de omgeving van de stad Lódz zoekt de oplossing in een vertrouwensband met de consument.
Het heuvelachtige Poolse landschap kenmerkt zich door onafzienbare velden snijmais, terwijl de koeien die dat opeten zijn opgeborgen in afgelegen megastallen. “Misschien staan die koeien wel in Nederland!”, oppert de biologische tuinder Marcin Migala lachend: “Ons land exporteert vlees en tarwe door half Europa en wij krijgen er Goudse kaas voor terug!”. Hij is niet te spreken over het heen en weer gesleep met ons voedsel – ook op de biologische markt – door de hele Europese Unie, waar Polen sinds 2004 deel van uitmaakt.
Vaste klantengroep
In die twintig jaar is het Poolse areaal biologische landbouw flink toegenomen. Voor de veelal kleinschalige – vaak parttime – tuinbouwbedrijfjes is een omschakeling naar biologisch met wat Europese subsidie goed te verwezenlijken. Als ik de tuinder complimenteer, dat Polen Nederland is voorbij gestreefd in biologisch areaal – meer dan 5% volgens de laatste cijfers – reageert hij niet erg enthousiast: “Toch valt de consumptie nog altijd tegen hier; die is al jaren amper 1% biologisch.” Zijn vrouw Kasia Grzybek valt hem bij: “Dat is voor ons juist een reden om ons te verzekeren van een vaste klantengroep in onze CSA.“
RWS Marinka is de naam van deze CSA-tuinderij in de omgeving van Lódz – in het midden van Polen (RWS is de Poolse afkorting voor CSA): “We hebben in zes jaar tijd een klantenkring opgebouwd met 120 deelnemers.” Kasia en Marcin leiden me met trots door de boogkassen, waar de tomaten manshoog voor het plukken hangen: “De mensen in Polen krijgen hier nooit genoeg van, tomaten zitten elke week in het pakket.“
Daar gaat het op dit bedrijf om: elke week worden hier de pakketten gemaakt met zo’n tien verschillende groenten. Van mei tot oktober bezorgen ze deze in de directe omgeving van de stad Lódz. Het samenstellen van de pakketten is een belangrijke taak voor Kasia: “Zes jaar geleden begonnen we met zo’n zestig klanten, dat is elk jaar groter geworden, vooral tijdens de pandemie.“
Zestig verschillende gewassen
Marcin is meestal op de tuin te vinden samen met nog vier andere medewerkers en daar prijst hij zich gelukkig mee: “Het valt niet mee om jonge mensen enthousiast te krijgen voor dit vak. Kantoorwerk is hier nog altijd meer in aanzien dan de tuinbouw. De boeren in de buurt verklaren me voor gek dat ik zoveel moeite doe met zo weinig machines op zoveel verschillende gewassen.” Maar Marcin is blij met zijn tuinbouwtrekker: “Hier doen we alles mee: bodembewerking, zaaien en oogsten.”
We staan aan het begin van een langgerekt perceel van nog geen 30 meter breed, maar dat rijkt tot de bomen aan de horizon. Het totale oppervlak van de tuin is anderhalve hectare, opgedeeld in kleine veldjes waar over het hele seizoen meer dan 60 verschillende gewassen van af komen, netjes in de rij, zoals de verschillende soorten kolen: van broccoli en bloemkool tot Chinese, rode en witte kool. Elke vier jaar krijgt de bodem rust in de vorm van een groenbemester.
We steken de weg over die de langgerekte tuinderij in tweeën deelt. Ook dit perceel strekt zich uit tot aan de horizon: een beschermd natuurgebied in het vlakke landschap rond Lódz. De pompoenen zijn geoogst en liggen in hoopjes midden op de akker. Marcin: “Die moet ik nog wel toedekken. Dit weekend verwachten we de eerste nachtvorst…”. Maar niet alleen daartegen moeten de pompoenen beschermd worden; de tuinder wijst op een groepje reeën dat opduikt aan de bosrand: “Mooi om te zien maar een ramp voor de tuin!”
Solidariteit
Dieren zijn op het tuinbouwbedrijf niet te vinden, al is dierlijke mest een welkome aanvulling: “Voor de bemesting gebruiken we onze eigen compost en we hebben het geluk dat we goede paardenmest kunnen inkopen, die we nog anderhalf jaar composteren voordat we het uitrijden.” Hij illustreert het graag als we langs de composthoop lopen: de zwarte, kruimelige massa is klaar om uitgebracht te worden op de tuin.
“Alleen de aardappelen krijgen verse paardenmest,”, voegt hij eraan toe. Toch is hij niet erg te spreken over de aardappeloogst van dit jaar, hij laat me een paar onregelmatig gevormde exemplaren zien: “Het is een te droge zomer geweest om mooie aardappelen te krijgen”. Onze klanten weten dat van te voren: we houden ze elke week op de hoogte van wat er op de tuin gebeurt, ook van de tegenvallers.” Kazia vult aan: “Het is een gevoel van solidariteit, een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle CSA-leden. We kennen ze allemaal persoonlijk, ze kunnen ook altijd langs komen op de tuin. Onze leden weten wat ze van ons kunnen verwachten en wij weten voor wie we het doen.”
* Rolnictwo Wspierane przez Społeczność (= RWS = CSA)
