Dieren doen zich soms anders voor dan ze zijn. Maar ook bij mensen kun je niet altijd afgaan op de manier waarop ze zich kleden of op hun facebook-profiel: we laten ons nu eenmaal zien, zoals we graag gezien willen worden.
Veel dieren hebben met hun uiterlijke verschijning de bedoeling om niet op te vallen. Een sprinkhaan of een wandelende tak is één met zijn omgeving, zolang hij stil blijft zitten. Een ‘drijvende boomstam’ blijkt plotseling een krokodil te zijn, op het moment dat hij toehapt. Niet opvallen – camouflage – is voor veel vissen, reptielen en insecten van levensbelang.
Wél opvallen kan echter ook betekenis hebben. Veel vlinders vertonen contrastrijke kleurpatronen op hun vleugels, vaak in de vorm van een paar ogen. Als ze stilzitten kan deze tekening nog verborgen zijn, maar zodra de vlinder wordt opgeschrikt, komen deze ogen tevoorschijn. Voor een pauw hebben de ogen aan de uiteinden van zijn veren kennelijk een andere betekenis: hij pronkt er mee. Zo kunnen veel mannelijke vogels in de paartijd met trots hun fraaie kleurtekening laten zien.
Toch zijn niet al deze kleurrijke verschijnselen meteen verklaarbaar vanuit een bepaald nut of een functie. Wel is duidelijk dat elk dier hiermee rechtstreeks z’n innerlijke toestand weergeeft. Of het nu angst is of paringsdrift, bepaalde zielenroerselen vinden hun uitdrukking in kleur en vorm. ´Doen alsof´ bestaat hier niet. Een beetje zoals je als mens soms moet verbleken of blozen – of je wil of niet. Je laat daarmee iets zien van wat jou van binnen bezighoudt.
De eeuwenoude traditie van carnaval biedt aan hele volksstammen de gelegenheid om een masker op te zetten en je zodanig te verkleden dat je ongestoord jezelf kunt zijn. Het lijkt tegenstrijdig, maar hoe opvallender je dat doet, hoe meer je kunt laten zien van je eigen binnenwereld. Zet een masker op en laat zien wie je bent, al is het maar één keer per jaar…
Verschenen in Paradijsvogels Magazine van februari 2016, bewerking van Jonas, 23 februari 1990.