Waar komt toch die onbedwingbare neiging vandaan om op reis te gaan zodra de school of het werk dat toelaat? In het verhaal van De Kleine Prins* is er een bloem die het antwoord weet: ‘Mensen hebben geen wortels, dat is erg lastig voor ze…’.
Nu hebben planten makkelijk praten, die zijn boven de grond al net zo met hun omgeving vergroeid als met de bodem zelf. Al dat groen ademt en verdampt, assimileert en absorbeert zonder ophouden. Planten leven van de lucht en baden in het zonlicht. En dat alles maakt de plant tot wat zij is. De paardenbloem die met rood aangelopen sprieterige blaadjes tussen de straatstenen staat leidt nu eenmaal een ander leven dan haar sappige soortgenoot in het malse gras. Daarom is verplanten zo’n grote ingreep in het plantenleven. Dat doe je bij voorkeur als ze nog klein zijn en liefst ‘met kluit’.
Wij hebben natuurlijk geen wortels zoals planten. Toch is die verbinding met onze omgeving voor ons mensen heel herkenbaar. ‘Oude bomen moet je niet verplaatsen’, verzucht oma, als de kinderen voorzichtig over een serviceflat beginnen. Want ook mensen zijn gevormd door hun omgeving. Je hoort onze ‘wortels’ aan onze taal, een dialect of vakjargon. Aan onze gewoontes en kleding herken je het milieu waar we uit komen. Dat kan veranderen, maar zelfs als we verhuizen nemen we dit stuk verleden als een kluit met ons mee. Het kan dan even duren voordat we op een nieuwe plaats wortel schieten.
Maar zodra de vakantie aanbreekt kunnen we onze wortels maar al te goed loslaten. Hoezeer we ons ook thuis voelen in onze woonomgeving en hoe blij we ook zijn met onze relaties en bezigheden: in de vakantietijd verplaatsen wij ons maar al te graag. Zoiets moet onvoorstelbaar zijn voor de plant uit de Kleine Prins: we maken ons los uit onze vertrouwde omgeving. In tegenstelling tot de plantenwereld hebben wij die afstand een paar weken per jaar nodig om tot onszelf te komen: daar knapt een mens van op!
Verschenen in Paradijsvogels Magazine van juli 2015, bewerking van Jonas, 19 juli 1996.