Rudolf Steiners impuls voor een communicatieve grafische vormgeving is een van zijn meest geheimzinnige nalatenschappen. Hij begint hiermee pas rond 1920 als de sociale driegeleding met brochures en boeken wereldkundig wordt gemaakt en een goede herkenbaarheid van deze nieuwe beweging wordt nagestreefd. Docent en onderzoeker Piet Sieperda gaat op zoek naar Steiners impuls voor een communicatieve grafische vormgeving. Onder redactie van GROENtekst.
Enkele fragmenten:
Linksboven
“Kenmerkend voor de uiteenlopende illustraties is wel dat het accent ligt op de linkerbovenhoek, waarbij de overige ruimte wordt vrijgelaten voor de titel en de overige tekst. De opbouw van de meeste ontwerpen kent een bepaalde overeenkomst: een lijn die de linkerrand van het papier volgt en daarna de bovenrand en een tweede lijn die haar spoor trekt aan de binnenkant daarvan. Tussen deze twee lijnen kan nu gemakkelijk een ruimte ontstaan voor een invulling met een passend motief. Kenmerkend bij de uiteenlopende ontwerpen is dat de gebruikte lijnen voortdurend veranderen in dikte. Dit brengt dynamiek in alle onderdelen van het ontwerp.”
“Het valt op dat het beeld zich vanaf 1922 nog meer concentreert in de linkerbovenhoek en dat de uitlopende lijnen linksonder en rechtsboven korter en minder scherp worden. Een aparte categorie is het uit 1921 stammende uiterst modern ogende ontwerp voor de verpakking van Weleda-medicijnen. Deze krachtige combinatie van rood en blauw, laat zien dat de mogelijkheden van deze impuls niet beperkt zijn tot de beschikbare voorbeelden.”
Wetmatigheden
“We hebben gezien hoe de karakteristieke plaatsing van de illustraties linksboven, meer betekenis krijgt door de toneelaanwijzingen van Steiner en met name de dualiteit tussen interesse en begrip. Als resultaat van onze zoektocht zijn we een wetmatigheid op het spoor gekomen die we ook in actuele tijdschriften en op websites aantreffen. We concluderen dat hij een overeenstemming nastreeft tussen de mens en datgene waar deze naar kijkt. We stellen ook vast dat vormgevers deze wetmatigheid intuïtief aanvoelen. Vreemd is dat niet, maar Steiner maakt het expliciet. Hij wil ons bewust maken van deze wetmatigheid, die ieder mens in zichzelf draagt. Een opmerkelijke wetmatigheid wordt een leidend element voor Steiner, die zich heel goed realiseert hoe een boekomslag echt functioneert en welke consequenties dat heeft voor de vormgeving daarvan.”
