Oorlogje spelen is van alle tijden en helaas van alle leeftijden. Maar in de natuur gaat het er niet altijd vreedzaam aan toe: de natuur als educatief voorbeeld.
‘Pang, pang!’, ‘Pieuw!’, afgewisseld door een aanhoudend ‘Ratatata…!’, verbreken de stilte van het bos. Kinderen, als jonge honden uitgelaten in de vrije natuur, herkennen in elke losliggende tak een geweer, een speer of een meer eigentijds oorlogswapen. Wat struikgewas en een omgevallen boom is dan voldoende om in de rijke kinderfantasie een compleet strijdtoneel op te roepen.
Als volwassene moet je heel wat moeite doen om de aandacht van kinderen te richten op wat het bos zelf te bieden heeft. Voorlichtende bordjes langs uitgekiende wandelroutes, desgewenst met doordachte vragenlijsten, zijn niet toereikend. Dit soort goedbedoelde hulpmiddelen kan het contact tussen kind en natuur zelfs in de weg staan.
Hoe zinvol en ingenieus de natuur ook in elkaar mag zitten: spinnen blijven eng, mieren bedreigend en slakken vies. Om kinderen echt met het bos vertrouwd te maken, moeten ze van de gebaande paden af. In bomen klimmen, door bladeren rollen, beestjes zoeken onder een eikenboom, een rups laten kruipen op je hand… Als dat allemaal kan en mag, kan ieder kind onder een zelfgekozen boom een eigen plekje vinden. Een hut bouwen of heel klein van takken, blaadjes en dennenappels iets moois maken in het bos. Al duurt het misschien maar even: op zo’n plek kan een kind zich thuis voelen, verbonden met de omgeving.
Je kunt de natuur dichterbij brengen door een vergrootglas of een kijker, maar soms open je meer zintuigen met een blinddoek. Een niet te overtreffen hulpmiddel, mits goed begeleid, om de geuren, de geluiden, de sfeer van het bos te ontdekken en om angsten te overwinnen. Tastend, ruikend en proevend door de natuur doen ze de meest verrassende ontdekkingen. Verwonderd kan een kind opeens stil staan bij het zien van botjes in een uitgeplozen uilenbal of bij een hoopje afgebeten duivenveren: het dagelijkse strijdtoneel van de natuur. Dan is het even stil in het bos.
Verschenen in Paradijsvogels Magazine van augustus 2015, bewerking van Jonas, 19 augustus 1994